DREAM TRAVEL THERAPY-ΤΑΞΙΔΙΩΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ
R: Διάβασα κάπου πως ταξίδευες συνεχόμενα τον κόσμο για πάνω από μια δεκαετία και πως είχες φέρει ένα μεγάλο σκύλο μαζί σου; Πρέπει να ήταν υπέροχη εμπειρία!

EC: Ναι, το Τέρας (ο σκύλος) και εγώ αφήσαμε το σπίτι μας το 1999 και ταξιδέψαμε σε 31 χώρες, σε 5 ηπείρους στο διάστημα αυτών των χρόνων – οπότε μπορώ να πω με σιγουριά πως όχι μόνο είμαι ο πιο πολυταξιδεμένος ψυχολόγος στην ιστορία, αλλά επίσης χωρίς την παραμικρή αμφιβολία, πως το Τέρας είναι ο πιο πολυταξιδεμένος σκύλος στην ιστορία των σκύλων!
R: Μπορείς να εξηγήσεις συνοπτικά τι είναι η Ταξιδιωτική Θεραπεία (ή αλλιώς Θεραπεία μέσω ταξιδιών);

EC: Ταξίδι στο χρόνο. Χαχα

R: Αυτό ήταν σύντομο. Ας σε ρωτήσω διαφορετικά λοιπόν. Τι κάνεις τώρα και πως αυτό διαφέρει από αυτό που κάνουν άλλοι ψυχολόγοι;

EC: Μαθαίνω σε ψυχολόγους και άλλους ενδιαφερόμενους πώς να ερμηνεύουν τα όνειρα και επίσης συμβουλεύω ανθρώπους από όλο τον κόσμο μέσω Ίντερνετ. Έρχονται σε μένα πάσχοντας από κατάθλιψη, άγχος, είτε θέλοντας απλώς να κάνουν μια θετική αλλαγή. Όταν ταξίδευα όπου κι αν ήμουν, είδα από πρώτο χέρι πως οι άνθρωποι έχουν παραπλήσια προβλήματα. Οι καρδιές τους έχουν ραγίσει, είναι θυμωμένοι, δεν ξέρουν τι να κάνουν. Οι πιο πολλοί άνθρωποι δεν ζουν το όνειρο τους αλλά ‘μπερδεύονται’ σε κάποιο σημείο της ζωής τους λησμονώντας αυτό που πραγματικά τους ωθεί. Το Φροϋδικό μοντέλο του μυαλού είναι αδιαμφισβήτητα αληθινό και τα εργαλεία που μας έδωσε (ο ελεύθερος συνειρμός και η ερμηνεία των ονείρων) έχουν αποδειχτεί αρκετά ισχυρά. Τώρα έχουμε στοιχεία ερευνών όπου τα δεδομένα είναι επαληθεύσιμα και επαναλαμβανόμενα.

R: Έχεις σταματήσει τις περιηγήσεις σου τα τελευταία 7 χρόνια και έχεις πλέον εγκατασταθεί στη Κίνα; Οι New York Times έκαναν ένα μεγάλο ρεπορτάζ για την εκπληκτική ανάπτυξη της ψυχανάλυσης στη Κίνα τα τελευταία χρόνια. Υπάρχει μια τεράστια ζήτηση για αυτό!

EC: Ναι και όχι μόνο στη Κίνα. 20, 30, 40 χρόνια η υπονόμευση του Φρόιντ ήταν στη μόδα. Πράγματι οι κριτικοί προσπαθούν να τον θάψουν εδώ και έναν αιώνα, αλλά με τις ανακαλύψεις στην νευρολογία έκανε μια αξιοσημείωτη επιστροφή. Για όσους ενδιαφέρονται προτείνω αυτή την εύγλωττή και περιληπτική συνέντευξη με τον Mark Holms, καθηγητή νευρολογίας στο Πανεπιστήμιο του CapeTown (https://www.youtube.com/watch?v=BElUOQqvyEg). Έτσι για εκατομμύρια ανθρώπους στον κόσμο η ψυχανάλυση έχει αποδείξει την αξία της και το περιεχόμενο της ξανά και ξανά. (Στην Αργεντινή για παράδειγμα, πάνω από το 30% του πληθυσμού αναφέρει πως έχει δει κάποιον θεραπευτή τουλάχιστον μια φορά σε κάποια στιγμή της ζωής του. Έχει μεταφορικά και κυριολεκτικά, σώσει τη ζωή αμέτρητων ανθρώπων. Όμως το ένα μειονέκτημά της είναι πως θέλει χρόνο. Ο ίδιος ο Φρόιντ αναγνώρισε αυτό το πρόβλημα όταν ρώτησε, αν κάποιος υποφέρει από φυσικό τραυματισμό τότε αναμένεται η περίοδος επούλωσης του να είναι γρηγορότερη; Αν ένας άνδρας είχε πυροβοληθεί στους πνεύμονες θα παραπονούνταν πως το σώμα δεν έχει θεραπεύσει εντελώς τη πληγή σε μερικές εβδομάδες; Γιατί ένα ψυχολογικό τραύμα να είναι πιο δύσκολο να εξυγιανθεί; Έτσι άρχισα να σκέφτομαι αν υπήρχε κάποιος τρόπος που να κάνει τη περίοδο επούλωσης μικρότερη. Ήταν εφικτό; Ήταν κατά τη διάρκεια των ταξιδιών μου όταν μου ήρθε η ιδέα – δεν θα βοηθούσε τους ανθρώπους να θεραπεύσουν τους εαυτούς τους με ένα πιο αποδοτικό τρόπο αν μπορούσαμε κάπως να επιταχύνουμε ολόκληρο το ψυχολογικό ρολόι του σώματος. Εξωτερικά (η εξωτερική αντίληψη) ο χρόνος θα παρέμενε ο ίδιος φυσικά, αλλά το ‘εσωτερικό’ ρολόι του σώματος, η ψυχολογική αντίληψη του σχετικά με το χρόνο θα επιταχύνει όλες τις ψυχολογικές του διαδικασίες.
Ξεκίνησα να αναπτύσσω μια νέα μορφή προδραστικής θεραπείας που λέγεται Ταξιδιωτική Θεραπεία. Η ιδέα πηγάζει από το απλό γεγονός πως τα ταξίδια αποτελούν, με πολλούς τρόπους μια επιτάχυνση της ζωής. Αν ακολουθήσουμε αυτόν τον συλλογισμό, οδηγούμαστε στο συμπέρασμα πως κάθε είδους ψυχολογική μεταμόρφωση που υπόκειται ένα υποκείμενο, θα επισπευσθεί κατά τη διάρκεια ενός σωματικού (υλικού) ταξιδιού. Με αυτό εννοώ πως (όποιος έχει ταξιδέψει πολύ μπορεί να το επιβεβαιώσει) κάποιος βιώνει πολύ περισσότερα σε μια εβδομάδα ταξιδιού σε ένα εξωτικό μέρος απ’ ότι έναν που θα έμενε σπίτι για ένα χρόνο, καθισμένος σε ένα γραφείο κοιτάζοντας τον υπολογιστή για 40+ ώρες την εβδομάδα. Ο διάσημος συγγραφέας Henry Milller το έθεσε πολύ εύστοχα όταν είπε: « Ο προορισμός κάποιου δεν είναι ποτέ ένα μέρος αλλά ένας νέος τρόπος να βλέπει τα πράγματα ». Αλλά και ο αγαπημένος μου Αμερικανός συγγραφέας John Steinbeck, το διατύπωσε ακόμα ευκρινέστερα όταν είπε: « Οι άνθρωποι δεν κάνουν ταξίδια, Τα ταξίδια κάνουν ανθρώπους ». Συνδύασε τα οφέλη που σου δίνουν τα ταξίδια με όλες τις παραδοσιακά προτερήματα της ψυχανάλυσης και θα αρχίσεις να καταλαβαίνεις πραγματικά πόσο αποτελεσματική είναι αυτή η στρατηγική.
Φυσικά δεν είναι εφαρμόσιμη σε κάθε περίπτωση (στα παιδιά για παράδειγμα) αλλά στις περισσότερες περιπτώσεις μπορεί να είναι ακριβώς ότι χρειάζεται. Κατάλαβε πως δεν είναι μόνο ένα απλό ταξίδι, ώστε να γυρίσεις στην ίδια άσχημη καθημερινότητα και στις αρνητικούς τρόπους σκέψης. Είναι πνευματικό ταξίδι όσο και φυσικό. Το σημείο κλειδί που κάνει την ‘Ταξιδιωτική Θεραπεία’ να ξεχωρίζει είναι πώς τα ταξίδια πρέπει να γίνονται πάντα σε συνδυασμό με τη ψυχανάλυση.

R: Άρα δεν είναι απλώς μια ευκαιρία να ξεφύγει κάποιος και να ‘καθαρίσει’ το κεφάλι του;

EC: Ξεκάθαρα όχι. Η στενή επικοινωνία με τον θεραπευτή είναι το κρίσιμο στοιχείο. Τα όνειρα ερμηνεύονται στη πορεία οπότε σου επιτρέπεται να μεγιστοποιείς την αξία τους. Διαφορετικά είναι σαν να κάνεις ένα απλό ταξίδι και να γυρνάς σπίτι. Το τεράστιο εύρος πραγμάτων που σου προσφέρει η εμπειρία χάνονται.
Είναι ευρέως γνωστό από τα αρχαία χρόνια πώς το να ξεφεύγεις μπορεί να είναι πολύ αναζωογονητικό. Μπορείς να πας για διακοπές και να αφήσεις πίσω σου όλα τα προβλήματα σου. Στη πραγματικότητα, έτσι ξεκίνησα τα ταξίδια μου (και ήταν τόσο αναζωογονητικό που συνέχισα και συνέχισα για παραπάνω από μια δεκαετία. Όμως δεν είναι τόσο βολικό για όλους να ζουν έτσι για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα χαχα!). Η ζωή στο δρόμο είναι τέλεια! Το πρόβλημα όμως είναι πάντα το ίδιο: Φεύγεις και ξεχνάς τα προβλήματα σου, όταν όμως δυστυχώς γυρνάς τα προβλήματα σου είναι εκεί και σε περιμένουν (δεν πήγαν διακοπές). Ίσως αισθάνεσαι καλά στην αρχή, όμως μετά από ένα σύντομο χρονικό διάστημα πέφτεις πάλι στη κατάθλιψη ή οτιδήποτε άλλο σε βασάνιζε και το υπέροχο ταξίδι σου φαντάζει σαν όνειρο.

R: Ναι, αυτό ακριβώς συνέβη σε μένα! Το τελευταίο μου ταξίδι στο εξωτερικό, μοιάζει τώρα που το σκέφτομαι, σαν μην έγινε ποτέ.

EC: Είναι αναπόφευκτο. Συμβαίνει κάθε φορά αυτό, και θα συνεχίσει να συμβαίνει κάθε φορά. Η διαδικασία είναι παρόμοια με αυτή που συμβαίνει όταν μεθάς. Βγαίνεις έξω με τους φίλους σου και το αλκοόλ ‘σε βαράει’ και ξεχνάς τα προβλήματα σου, σωστά; Αλλά δεν είναι τίποτε άλλο παρά μια πρόσκαιρη διαφυγή. Το επόμενο πρωί δεν έχει αλλάξει τίποτα. Έχεις ακόμα τα προβλήματα σου (με τη προσθήκη τώρα και ενός hangover). Κανείς δεν έχει διώξει τα προβλήματα του πίνοντας και κανείς δεν έχει διώξει τα προβλήματα του ταξιδεύοντας. Όμως αυτό που κάνει η μέθοδος μου είναι να αιχμαλωτίζει τη στιγμή όπου το ψυχολογικό σου ρολόι επιταχύνει και το παγώνει, επιτρέποντας σου να διατηρήσεις το συναίσθημα. Πραγματική εξυγίανση και πραγματική ανάπτυξη συμβαίνει, οπότε δεν θα έχει διαφορά όπως και να έχει αν επιστρέψεις στη ίδια υλική τοποθεσία γιατί ψυχολογικά, έχεις ήδη προχωρήσει.
Επιπρόσθετα της υλικής επανατοποθέτησης, υπάρχει συχνά και μία επιπλέον διάσταση στη φόρμουλα – ένα έργο που πρέπει να γίνει – να φυτέψεις ένα δέντρο ή να αγοράσεις ένα ψάρι σε μια τοπική αγορά και έπειτα να το ελευθερώσεις σε μια κοντινή λίμνη κ.λπ. Αυτού του είδους τα πράγματα είναι πολύ οικεία σε κάποιον με Βουδιστικό υπόβαθρο και στη πραγματικότητα ένας από τους κυριότερους στόχους αυτής της θεραπείας είναι να ρίξει τα τείχη ανάμεσα στον εαυτό μας (το εγώ μας) και τη κοινότητα (είτε είναι μια τοπική κοινωνία ανθρώπων, ή διεθνής περιβαλλοντική κοινότητα με όλα της τα πλάσματα). Αυτό που θα πρέπει να μην παραμελείτε είναι πως ένα ταξίδι είναι διαποτισμένο εκ βάθους στο σκελετό της Φροϋδικής ψυχαναλυτικής μεθοδολογίας και κανείς δεν πρέπει να τα παρατήσει μέχρι ένα επαρκές ποσό από τη δουλειά που απαιτείται έχει γίνει. Ο Φρόιντ είπε πως τα όνειρα είναι ο βασιλικός δρόμος στο ασυνείδητο και είναι κάτω από το πρίσμα του μικροσκοπίου της ανάλυσης των ονείρων πως ο δρόμος για τη θεραπεία πάντα εμφανίζεται. Και το ταξίδι είναι ουσιαστικά, πάντα άμεσα σχετιζόμενο με τις άδηλες σκέψεις στα όνειρα και όχι με το έκδηλο περιεχόμενο του.

R: Ίσως θα μπορούσες να εξηγήσεις λίγο αυτούς τους όρους στους αναγνώστες?
EC – Λοιπόν, βλέπεις στην ουσία αυτό που προσπαθούμε να κάνουμε εδώ είναι να συμβιβαστούμε με τα συναισθήματα που είναι παγιδευμένα βαθιά μέσα μας. Έτσι, πρέπει πρώτα να εντοπίσουμε ποιά είναι η πραγματική πηγή του προβλήματος. Για να πάρουμε ένα απλοποιημένο παράδειγμα, αν μια κοπέλα δε μπορεί να ξεπεράσει τον πρώην της και μάθουμε μέσω της ψυχανάλυσης ότι αυτό έχει να κάνει περισσότερο με τον πατέρα της που έφυγε όταν ήταν μικρή, είναι κάτι που πρέπει να λάβουμε υπόψη, σωστά; Αν πας σε ένα γιατρό γιατί πονάει ο αγκώνας σου, δε βοηθάει να εγχειριστείς στον αγκώνα αν η πραγματική απειλή είναι μια επικείμενη καρδιακή προσβολή. Οπότε λοιπόν, το πρόβλημα εντοπίζεται και η βασική ιδέα είναι ότι αυτό το εποπτευόμενο ταξίδι λειτουργεί σαν καταλύτης στη θεραπεία λόγω της ποσότητας των νέων εμπειριών που συσσωρεύονται σε ένα τόσο μικρό χρονικό διάστημα. Ένα δευτερεύον όφελος της «Ταξιδιωτικής Θεραπείας» είναι ότι βοηθάει τους ανθρώπους να γίνουν πιο δυνατοί, δίνοντάς τους μια αίσθηση αυτοσεβασμού και ολοκλήρωσης. Το ταξίδι είναι ένα γεγονός που επιβεβαιώνεται εφ’όρου ζωής καθώς το άτομο μπορεί να πει «ναι, το έκανα αυτό. Πέτυχα. Κατάφερα κάτι.» (πέρα από το προφανές, την προσωρινή σωματική απόδραση από ένα δηλητηριώδες περιβάλλον.) Το άτομο βυθίζεται σε μια εντελώς διαφορετική ατμόσφαιρα και προσλαμβάνει μια φρέσκια, αναζωογονητική, ακόμα και διεγερτική αλλαγή αντίληψης. Αυτό λειτουργεί κατεξοχήν καλά όταν το υποκείμενο κινείται ανάμεσα σε κουλτούρες, είτε από μια πιο κλειστή, συντηρητική κοινωνία σε μια πιο ανοιχτή, ή ακριβώς το αντίθετο, από μια μοντέρνα και προοδευτική σε μια πιο παραδοσιακή. Αυτό δε σημαίνει ότι το άτομο θα πρέπει να μένει εκεί εφ’ αορίστου. Το να ξεφεύγεις από ένα πρόβλημα δεν είναι με ποτέ λύση και δεν είναι αυτό που υποστηρίζω εδώ- αλλά το άτομο μπορεί να φέρει μαζί του τη δύναμη της εμπειρίας. Μπορεί να φέρει μαζί του μια νέα αίσθηση εσωτερικής γαλήνης και ένα συναίσθημα κοινότητας με τον κόσμο. Άλλοι παράγοντες που πρέπει να αναλογιστούμε είναι το ταξίδι από μια πλούσια κουλτούρα σε μια φτωχή, από μια μητρόπολη στη φύση, ή η επίσκεψη σε ένα οποιοδήποτε μέρος που επιτρέπει μια αλλαγή αντίληψης σχετικά με το πώς βλέπουμε το χρόνο, όπως το Grand Canyon ή τα ερείπια ενός αρχαίου πολιτισμού.
R – Ακούγεται υπέροχο, αλλά δεν είναι απαγορευτικά ακριβό για κάποιους;
EC – Λοιπόν, πρώτα απ’ όλα δεν είναι πάντα απαραίτητο να ταξιδέψει κανείς στο μισό κόσμο. Αυτό είναι όντως ένα αποτελεσματικό σενάριο, αλλά ακόμα και μια απόδραση το σαββατοκύριακο σε ένα καινούριο μέρος μπορεί σίγουρα να βοηθήσει. Το σημαντικό είναι να μπει κάποιος σε μια καινούρια κατάσταση. Λοιπόν για παράδειγμα αν είσαι ένα νωθρό άτομο που δε βγαίνει πολύ έξω, το camping στη μέση της άγριας φύσης θα ήταν καλή συνταγή. Ή αν έχεις δουλειά γραφείου, να πάρεις μια βδομάδα άδεια για να δουλέψεις σε μια φάρμα κλπ. Το νόημα είναι υπονομεύσεις το παροιμιώδες επικρατέστερο μοντέλο. Δεύτερον, το κόστος του ταξιδιού συχνά χρησιμοποιείται ως μηχανισμός αυτοάμυνας και είναι κάτι που έχω ζήσει από την προσωπική μου εμπειρία. Κατά τη διάρκεια αυτών των δέκα χρόνων που ταξίδευα, έχω στείλει πολλά γράμματα σε φίλους κλπ. Σχεδόν όλοι τους απαντούσαν λέγοντας κάτι του τύπου «είσαι τόσο γαμάτος! Μακάρι να μπορούσα να το κάνω αυτό!». Ή «ζεις το ταξίδι των ονείρων μου» κλπ κλπ. Αλλά το αστείο είναι ότι κάθε φορά που προσκαλούσα κάποιον να έρθει μαζί μου, μέχρι και το τελευταίο άτομο, πάντα είχαν κάποιο λόγο για τον οποίο δε μπορούσαν. Είτε δεν θα είχαν τα χρήματα είτε οι οικογένειές τους θα ανησυχούσαν ή δε θα μπορούσαν να βρουν ελεύθερο χρόνο από τη δουλειά/ τις σπουδές τους ή κάτι τέτοιο. Αλλά στην πραγματικότητα αυτοί δεν ήταν σοβαροί λόγοι, ήταν απλά δικαιολογίες. Είναι πάντα πολύ εύκολο να βρεις ένα λόγο να μην κάνεις κάτι. Αλλά ο πραγματικός λόγος ήταν ότι φοβόντουσαν και τις περισσότερες φορές αγνοούσαν τους ίδιους τους τους φόβους! Πρόκειται για ένα τέλειο παράδειγμα της υποσυνείδητης αιτίας (Freud’s unconscious causing suffering) ακόμα και μέχρι το σημείο του να παραιτούνται από το ταξίδι των ονείρων τους! Τέλος, σχετικά με το επονομαζόμενο κόστος του ταξιδιού. Πρώτον, πρέπει κανείς να λάβει υπόψη τις ουσιαστικές οικονομίες που κάνεις μειώνοντας το χρόνο που περνάς σε ψυχοθεραπεία από πολλούς μήνες/χρόνια σε εβδομάδες μόνο. Και στην πραγματικότητα, τα ταξίδια κοστίζουν μόνο όσο ξοδεύεις σε αυτά. Για παράδειγμα, κατά τη διάρκεια των ταξιδιών μου, δεν έμενα σε ξενοδοχεία και υπάρχουν πολλά πράγματα που έκανα τα οποία με βοήθησαν να εξοικονομήσω τεράστια χρηματικά ποσά. Αλλά στον υπολογισμό του κόστους της Ταξιδιωτικής Θεραπείας υπάρχει μόνο ένας κρίσιμος παράγοντας που πρέπει να ληφθεί υπόψη: το κόστος του πόνου! Από αυτή την άποψη αν όντως υποφέρεις, γίνεται απολύτως ανεκτίμητο. .
Ο Ενρίκε Κρόου είναι ψυχολόγος, συγγραφέας και δημιουργός μιας ροκ όπερας. Έχει τη βάση του στο Σεντζέν της Κίνας και μπορείτε να τον βρείτε στο dreamtraveltherapy@yahoo.com